Home Apen-ABC Bonobo

Uiterlijk

Bonobo’s zijn mensapen. Van alle apensoorten lijken zij het meest op ons. Ons DNA is voor ruim 98 procent hetzelfde! Maar er zijn ook verschillen. Bonobo’s hebben een lange, zwarte vacht en een zwart gezicht met roze lippen. De haren op hun hoofd zitten in een scheiding.  Ze hebben smalle schouders, lange armen en benen, en grote, slanke handen. Bonobo’s lopen op de knokkels van hun handen (en op hun voeten). De botjes in hun hand zijn hier speciaal op aangepast. Bonobo’s kunnen trouwens ook rechtop lopen. Net als de andere mensapen hebben ze geen staart. Ze lijken veel op chimpansees, maar zijn iets slanker gebouwd.

Leefgebied

Bonobo’s leven in het wild in de Democratische Republiek Congo (Afrika). Ze leven deels in de bomen, maar voor het grootste gedeelte op de grond.

Leefwijze

Bonobo’s leven in grote, gemengde, sociale groepen. Deze groepen bestaan uit zo’n 30 tot 80 dieren, maar kunnen zelfs uit wel 120 dieren bestaan. Eén vrouw is er de baas. Zij neemt beslissingen en vormt coalities met andere vrouwtjes, vooral tegen de mannen. Door samen te werken, blijven de vrouwtjes de fysiek sterkere mannen de baas. De mannen hebben niet zoveel te vertellen. Zij blijven hun hele leven bij hun moeder in de groep. Zij hebben een hechte band met haar en zoeken vaak steun bij haar. De positie in de rangorde van een mannetje is namelijk afhankelijk van de positie van zijn moeder. Als de vrouwen ongeveer 9 jaar oud zijn, zijn ze volwassen en kunnen ze zelf kinderen krijgen. Zij verlaten dan de groep waar ze geboren zijn om zich ergens anders voort te planten.

Gedrag

Bonobo’s gebruiken allerlei geluiden en gezichtsuitdrukkingen om elkaar dingen duidelijk maken. Bovendien hebben ze vaak seks met elkaar: een belangrijke, dagelijkse bezigheid. Ze gebruiken seks om te ontspannen, maar ook om conflicten op te lossen, spanningen te verminderen en vriendschappen te sluiten. Alle dieren in de groep hebben seks met elkaar, behalve de zonen met de moeders.  Daarnaast zijn bonobo’s ’s ochtends vaak bezig met zoeken naar voedsel. Dat doen ze in kleine groepjes. Breekt de nacht aan, dan komen  ze allemaal weer bij elkaar. Bonobo’s maken dan een slaapnest, hoog in de bomen. Daar zijn ze veilig voor roofdieren op de grond!

Voortplanting

Bonobovrouwtjes krijgen hun eerste kind meestal als ze tussen de 13 en 15 jaar oud zijn. Als een vrouwtje vruchtbaar is, dan heeft ze tijdens ongeveer 10 dagen een roze zwelling bij haar geslachtsorgaan. Mannen vinden zo’n grote zwelling heel aantrekkelijk. Maar uiteindelijk zijn het de vrouwen zelf die bepalen of en wanneer er gepaard wordt. Na een draagtijd van ongeveer 8 maanden, wordt er een baby geboren. Het kleintje heeft direct een zwarte vacht en zwart gezicht. De eerste vier tot vijf jaar zorgt de moeder voor het kind. De kleine drinkt dan melk bij haar. Bovendien moeten bonobo kinderen veel leren van hun moeder en de andere jongere dieren uit de groep. Denk aan leren klimmen en klauteren, of hoe je voor kinderen zorgt. De mannen zorgen niet echt voor de kinderen, maar ze zijn meestal wel aardig voor ze. De jongen hebben vanaf hun geboorte een wit plukje haar aan het achterwerk. Dit plukje haar betekent: ’ik ben nog jong en ik mag nog alles’. Dit witte pluimpje is een signaal voor groepsleden om aardig te zijn voor het kleintje.

Situatie in het wild

Bonobo’s komen alleen voor in het regenwoud ten zuiden van de Congo-rivier (Democratische Republiek Congo, Afrika). Daar wordt hun voortbestaan bedreigd vanwege houtkap. Ook wordt er actief op de bonobo’s gejaagd voor hun vlees. Dit heeft onder andere te maken met de extreme armoede in de Democratische Republiek Congo. Bovendien is het land politiek en economisch gezien niet stabiel. Natuurbescherming staat er helaas dus niet op de eerste plaats.

Apenheul Natuurbehoudfonds

Het Apenheul Natuurbehoudfonds (ANF) steunt een belangrijk project voor bonobo’s in de Democratische Republiek Congo in Afrika: het Lola ya bonobo-project. Lola ya bonobo is een opvangcentrum voor bonobo’s in de Democratische Republiek Congo. Lola ya bonobo beschermt de bonobo’s, gaat de jacht tegen, vangt bonobo’s op en plaatst ze terug in het wild. 

In Apenheul

Apenheul is de enige dierentuin in Nederland waar je bonobo’s kan bewonderen. Bijzonder!

Fokprogramma

Apenheul is onderdeel van een fokprogramma voor bonobo’s. Samen met andere internationale dierentuinen houden we deze apensoort in dierentuinen in stand.

Leuke weetjes

  • Van alle apen lijken bonobo’s het meest op ons mensen. Onze genen zijn voor ruim 98% hetzelfde!
  • Vroeger dachten mensen dat bonobo’s een kleine chimpansee-soort waren. Pas later (in 1929, dus helemaal niet zo heel lang geleden!) werd er ontdekt dat het echt twee verschillende soorten apen zijn.